Dzieci i młodzież odkrywają chemię z Instytutem Chemii Fizycznej PAN – podsumowanie działań popularyzatorskich w II kwartale 2026 roku

Pokazy doświadczeń chemicznych, spotkania w szkołach i przedszkolach oraz udział w jednym z największych lokalnych wydarzeń popularyzujących naukę – w drugim kwartale 2026 roku Instytut Chemii Fizycznej Polskiej Akademii Nauk (IChF) kontynuował intensywne działania edukacyjne skierowane do najmłodszych. Pracownicy Instytutu odwiedzali placówki oświatowe oraz gościli dzieci i młodzież w siedzibie IChF, pokazując, że nauka może być jednocześnie fascynująca, bezpieczna i bliska codziennemu życiu. 

Cykl wydarzeń rozpoczął się 10 kwietnia pokazami dla dwóch grup zerówkowych ze Szkoły Podstawowej nr 139 w Warszawie. Zajęcia poprowadziły Beata Pleskot i Ewelina Kalwarczyk. Najmłodsi uczestnicy poznali zasady bezpiecznej pracy w laboratorium, dowiedzieli się, dlaczego warto stosować odpowiedni strój ochronny oraz obserwowali doświadczenia wyjaśniające m.in. zmiany pH, właściwości dwutlenku węgla, zmianę barwy wywaru z czerwonej kapusty, oczyszczanie wody, malowanie na mleku czy efekt „bańki w bańce”. 

21 kwietnia Instytut odwiedzili uczniowie dwóch klas pierwszych ze Szkoły Podstawowej nr 369 w Warszawie. Pokazy przygotowali Beata Pleskot, Ewelina Kalwarczyk, Tomasz Kalwarczyk oraz Bartłomiej Bończak. Oprócz prezentacji wyposażenia laboratorium i zasad bezpieczeństwa dzieci mogły zobaczyć m.in. pompowanie balonu za pomocą suchego lodu, doświadczenia z ciekłym azotem, oczyszczanie wody, eksperymenty z wywarem z czerwonej kapusty, elektrolity i reakcje spalania z płomieniami o różnych barwach. Nie zabrakło także efektownych doświadczeń odpowiadających na pytania, czy ogórki mogą świecić, czy bańkę mydlaną można zawiesić oraz co dzieje się z balonami w temperaturach sięgających blisko –200°C. 

5 maja aula Instytutu ponownie wypełniła się młodymi pasjonatami nauki. Tym razem IChF gościł uczniów klasy czwartej ze Szkoły Podstawowej nr 112 w Warszawie oraz uczniów klasy drugiej Szkoły Podstawowej im. dr. Mateusza Chełmońskiego w Adamowiźnie. Pokazy prowadzili Beata Pleskot, Ewelina Kalwarczyk, Justyna Mech-Piskorz, Bartłomiej Bończak i Konrad Giżyński. Program obejmował m.in. prezentację aparatury laboratoryjnej, doświadczenia z ciekłym azotem, lewitację, elektrolizę wody, zmiany pH, reakcje spalania oraz doświadczenie pokazujące, jak suchy lód może nadmuchać balon. 

Instytut angażował się również w wydarzenia otwarte dla mieszkańców Warszawy. 23 maja uczestniczył w Ursynowskim Festiwalu Nauki, organizowanym przez Burmistrza Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy we współpracy z Ursynowskim Centrum Kultury „Alternatywy” oraz LXIII Liceum Ogólnokształcącym im. Lajosa Kossutha. Festiwal zgromadził uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych oraz mieszkańców stolicy, oferując możliwość udziału w warsztatach, pokazach i spotkaniach z przedstawicielami instytucji naukowych. Instytut Chemii Fizycznej PAN reprezentowali dr Roman Luboradzki oraz dr Łukasz Krzemiński. Dr Roman Luboradzki poprowadził wykład „Jak naukowcy patrzą na świat i dlaczego nie lubią artefaktów?” dla uczniów szkół ponadpodstawowych. Z kolei dr Łukasz Krzemiński wygłosił wykład „Na styku chemii i biologii – naukowcy, badania, odkrycia” skierowany do uczniów klas VIII szkół podstawowych, szkół ponadpodstawowych oraz mieszkańców, przybliżając uczestnikom pracę naukowców, odkrycia na styku chemii i biologii oraz nowoczesne metody obrazowania wykorzystywane w diagnostyce chorób. 

W okresie od kwietnia do czerwca 2026 r. dr Roman Luboradzki prowadził również w Instytucie Chemii Fizycznej PAN cykl sześciu lekcji pt. „Ciała stałe, ciecze, gazy”, skierowanych do uczniów najstarszych klas szkół podstawowych oraz szkół ponadpodstawowych. 

Ostatnim wydarzeniem w kwartale były pokazy chemiczne przeprowadzone 30 czerwca dla grupy „Wiewiórki” w Przedszkolu nr 3 w Ożarowie Mazowieckim. Zajęcia poprowadziły Beata Pleskot oraz dr inż. Agnieszka Wiśniewska. Przedszkolaki obserwowały m.in. powstawanie sztucznego śniegu, mgły, „bańki w bańce” oraz malowanie na mleku. Wszystkie doświadczenia zostały przygotowane z wykorzystaniem substancji powszechnie spotykanych w domu, co pozwoliło jednocześnie pokazać, że wiele zjawisk chemicznych można bezpiecznie poznawać także poza profesjonalnym laboratorium. 

Działania popularyzatorskie realizowane przez Instytut Chemii Fizycznej PAN mają na celu rozbudzanie ciekawości świata już od najmłodszych lat, rozwijanie zainteresowania naukami ścisłymi oraz pokazanie, że chemia towarzyszy nam każdego dnia. Dzięki bezpośrednim spotkaniom z naukowcami i pracownikami Instytutu dzieci i młodzież mogą przekonać się, że eksperymentowanie jest nie tylko efektowne, ale przede wszystkim pomaga lepiej zrozumieć otaczający nas świat.  

Rozwijanie zainteresowania nauką wśród dzieci i młodzieży stanowi również ważny element misji Instytutu jako polskiego przedstawiciela (National & Regional Hub) projektu COALESCE, europejskiej sieci współtworzącej Europejskie Centrum Kompetencji Komunikacji Naukowej. Jednym z celów projektu jest wzmacnianie dialogu między nauką a społeczeństwem poprzez angażowanie lokalnych społeczności i upowszechnianie wysokiej jakości komunikacji naukowej.